📘 Maharashtra State Board
Standard VIII – Sanskrit
Lesson 14 – उपकारस्य स्मरणम्
(Remembering a Favour)
🟣 १. एकवाक्येन उत्तर लिखत ।
(Answer in one sentence.)
❓ 1) मारुतिः कस्याः अन्वेषणार्थं उड्डयते ?
Ans: मारुतिः सीतायाः अन्वेषणार्थं उड्डयते ।
❓ 2) पर्वतस्य नाम किम् ?
Ans: पर्वतस्य नाम मैनाकः ।
❓ 3) पुरा सर्वे पर्वताः कीदृशाः आसन् ?
Ans: पुरा सर्वे पर्वताः सपक्षाः आसन् ।
❓ 4) पर्वतेः के छिन्नाः ?
Ans: पर्वतेः पक्षाः छिन्नाः ।
❓ 5) मैनाकः कुत्र निवसति ?
Ans: मैनाकः समुद्रतले निवसति ।
🟣 २. प्रश्ननिर्माणं कुरुत ।
(Frame the Questions.)
❓ 1) पवनदेवः मैनाकं वज्रप्रहारात् रक्षति ।
Q: कः मैनाकं वज्रप्रहारात् रक्षति ?
❓ 2) क्रुद्धः इन्द्रः उपागच्छन् ।
Q: कः उपागच्छन् ?
❓ 3) इन्द्रः पर्वतेभ्यः अकुप्यत् ।
Q: कः पर्वतेभ्यः अकुप्यत् ?
❓ 4) मैनाकः समुद्रात् बहिः आयाति ।
Q: कः समुद्रात् बहिः आयाति ?
🟣 ३. पृथक् कुरुत ।
(Classify the words.)
Words: मारुतिः, तम्, क्रुद्धः, दीर्घः, प्रीतः, चिन्तयति, उदच्छति, सः
| नाम (Noun) | सर्वनाम (Pronoun) | विशेषण (Adjective) | क्रियापदम् (Verb) |
|---|---|---|---|
| मारुतिः | तम्, सः | क्रुद्धः, दीर्घः, प्रीतः | चिन्तयति, उदच्छति |
🟣 ४. समूहार्थपदं चिनुत ।
(Choose the group word.)
❓ 1) मारुतिः, पवनपुत्रः, हनुमान्, पावकः
Ans: पावकः (Others refer to Hanuman.)
❓ 2) सुरपति:, शक्रः, वज्रम्, इन्द्रः
Ans: वज्रम् (Others are names of Indra.)
❓ 3) मैनाकः, नगः, गिरिः, अचलः
Ans: मैनाकः (Others are general words for mountain.)
🟣 ५. विपरीतार्थकशब्दान् लिखत ।
(Write the opposite words.)
- बहिः × अन्तः
- उद्यतः × अधः
- स्मरणम् × विस्मरणम्
🟣 ६. पुनर्लेखनम् ।
(Rewrite the passage.)
‘मारुतिः’ शब्दस्य स्थाने ‘पवनसुतः’ तथा ‘पर्वत’ शब्दस्य स्थाने ‘अद्रिः’ इति शब्दौ प्रयुज्य पाठः पुनर्लिखितः।
🟣 ७. मातृभाषया लिखत ।
(Write in English.)
❓ 1) Why did Mainak help Hanuman?
Ans: Mainak helped Hanuman because Pavanadev had once saved him. He wanted to return that favour.
❓ 2) What lesson do we learn from this lesson?
Ans: We should always remember and repay the help done to us.
❓ 3) Write about love for animals in the Ramayana.
Ans: In the Ramayana, love and kindness are shown towards animals like Jatayu and the monkeys who helped Lord Rama.
❓ 4) What would happen if mountains had wings today?
Ans: If mountains had wings, they would fly in the sky and create danger for people.
🌟 Moral of the Lesson
👉 Always remember and return the help done to you.
👉 Gratitude is a noble quality.