Standard VIII – Sanskrit
Lesson 13 : सूक्तिसुधा (Wise Sayings)
Fourth Unit
Below are the meanings and answers written in simple English for English medium students
📜 Shlokas with Meaning
🔹 Shloka 1
विद्वत्त्वं च नृपत्वं च नैव तुल्यं कदाचन।
स्वदेशे पूज्यते राजा विद्वान् सर्वत्र पूज्यते॥१॥
Meaning:
- A king and a scholar are never equal.
- A king is respected only in his own country.
- A scholar is respected everywhere.
🔹 Shloka 2
अमन्त्रं अक्षरं नास्ति नास्ति मूलमनौषधम्।
अयोग्यः पुरुषो नास्ति योजकस्तत्र दुर्लभः॥२॥
Meaning:
- No letter is useless.
- No root is without medicinal value.
- No person is useless.
- But a good organiser (who uses properly) is rare.
🔹 Shloka 3
अतिदानात् बलिर्बद्धो हतिमानात् सुयोधनः।
विनष्टो रावणो लोभात् अति सर्वत्र वर्जयेत्॥३॥
Meaning:
- King Bali was ruined because of too much charity.
- Duryodhana was destroyed because of pride.
- Ravana was destroyed because of greed.
- Therefore, excess of anything should be avoided.
🔹 Shloka 4
अपि स्वर्णमयी लङ्का न मे लक्ष्मण रोचते।
जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी॥४॥
Meaning:
- O Lakshmana! Even golden Lanka does not please me.
- Mother and motherland are greater than heaven.
✏ Language Exercises (भाषाभ्यास)
🔹 Shloka 1 – Answers
1) Answer in one sentence:
अ) राजा कुत्र पूज्यते?
राजा स्वदेशे पूज्यते।
आ) कः सर्वत्र पूज्यते?
विद्वान् सर्वत्र पूज्यते।
2) Complete the fourth word:
विद्वान् : विद्वत्तम् :: नृपः : नृपत्वम्
3) Choose the group word (समूहपद)
अ) भूः, महीपालः, पार्थिवः, पण्डितः
👉 Correct answer: पण्डितः (others mean king)
आ) प्राज्ञः, विचक्षणः, वाग्मी, क्षितिपतिः
👉 Correct answer: क्षितिपतिः (others mean scholar)
🔹 Shloka 2 – Answers
1) Answer in one sentence:
अ) कीदृशम् अक्षरं नास्ति?
अमन्त्रं अक्षरं नास्ति।
आ) कीदृशं मूलं नास्ति?
मूलमनौषधं नास्ति।
इ) कीदृशः पुरुषः नास्ति?
अयोग्यः पुरुषः नास्ति।
ई) कः दुर्लभः?
योजकः दुर्लभः।
🔹 Shloka 3 – Matching (मेलनं कुरुत)
| Word | Matched With |
|---|---|
| बलिः | अतिदानात् |
| सुयोधनः | अतिमानात् |
| रावणः | लोभात् |
Answer in one sentence:
अ) बलिः कस्मात् बद्धः?
बलिः अतिदानात् बद्धः।
आ) सुयोधनः कस्मात् हतः?
सुयोधनः अतिमानात् हतः।
इ) रावणः कस्मात् विनष्टः?
रावणः लोभात् विनष्टः।
ई) किं सर्वत्र वर्जयेत्?
अति सर्वत्र वर्जयेत्।
🔹 Shloka 4 – Fill in the blanks
| विशेषणम् | विशेष्यम् |
|---|---|
| स्वर्णमयी | लङ्का |
| गरीयसी | जननी, जन्मभूमिः |
📌 Summary for Students
This lesson teaches us:
- Knowledge is greater than power.
- Nothing and no one is useless.
- Avoid excess in everything.
- Mother and motherland are greater than heaven.