📘 महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक समाधान – इयत्ता सातवी
✨ पाठ ११ – लेक
📝 शब्दार्थ
- आस – इच्छा, अपेक्षा
- ऊर – हृदय
- पर्वा न करणे – काळजी न करणे
📖 कवितेचा सारांश
कवयित्री आपल्या लेकीबद्दल अत्यंत प्रेमाने आणि अभिमानाने बोलते. तिच्या मते, घरात लेक असणे म्हणजे आनंदाची संपत्ती असणे होय. तिची लेक लाल माणिकासारखी मौल्यवान आहे. हिरव्या गोंदणासारखी ती सदैव मनात कोरलेली आहे. झाडावर उमललेल्या पानांसारखी ती ताजीतवानी आहे. चंदनाप्रमाणे स्वतः झिजून सुगंध देणारी ती घरासाठी सतत कार्यरत असते.
लेक घरात वावरत असताना तिच्या उपस्थितीने घरातील प्रत्येक कोपरा उजळून निघतो. ती जणू दिव्याच्या शांत ज्योतीप्रमाणे घरात प्रकाश पसरवते.
लेक घरात नसली की कवयित्रीचे मन व्याकूळ होते. वेळ जात नाही असे वाटते आणि मन उदास होते.
लेक घरात हसत-खेळत, बागडत असताना कवयित्रीचे मन आनंदित होते. ती चिवचिवणाऱ्या चिमणीसारखी अखंड बडबड करते. मात्र थोडेसे रागावले तरी ती लगेच रुसून बसते.
कवयित्रीला इतर कोणी नाराज झाले तरी चालेल, पण तिची कोमल पाकळीप्रमाणे असलेली लेक नाराज होऊ नये, असे तिला वाटते.
जशी काळोख्या रात्रीनंतर आशेने उजाडणारी पहाट जीवनात नवीन प्रकाश आणते, तशीच तिची लेक तिच्या आयुष्याला उजळून टाकते.
🖋️ स्वाध्याय
प्र. १. खालील प्रश्नांची एक-दोन वाक्यांत उत्तरे लिहा.
(अ) लेक घरात नसताना कवयित्रीची अवस्था कशी होते?
उत्तर: लेक घरात नसताना कवयित्रीची अवस्था विचित्र होते. वेळ जात नाही असे वाटते. मन उदास होते आणि कशातही लक्ष लागत नाही.
(आ) कवयित्रीने लेकीला बोलकी चिमणी का म्हटले आहे?
उत्तर: कवयित्रीने लेकीला बोलकी चिमणी म्हटले आहे, कारण ती घरभर हसत-खेळत बागडत असते आणि तिची अखंड बडबड सुरू असते.
(इ) कवितेतील लेक केव्हा रुसून बसते?
उत्तर: थोडेसे रागावले तरी कवितेतील लेक रुसून बसते.
🖼️ प्र. २. खालील आकृत्या पूर्ण करा.
उत्तर:
💭 प्र. ३. तुमची लाडकी ताई घरात नसली, तर तुम्हांला काय वाटते? (थोडक्यात सांगा.)
उत्तर: माझी ताई घरात नसली, तर मला काही सुचत नाही. चैन पडत नाही. ताई घरी कधी येईल, याची मी वाट पाहत बसते. ती नसल्यामुळे माझा अभ्यास अपूर्ण राहतो. माझ्याशी खेळायला किंवा भांडायला कोणी नसते.
📚 प्र. ४. पाठ क्रमांक २ ते ११ मधील नवीन शब्दांची शब्दकोशाप्रमाणे मांडणी करा.
उत्तर: विद्यार्थ्यांनी हे स्वतः करावे.
🎯 खेळूया शब्दांशी
(अ) शेवट समान असणारे कवितेतील शब्द लिहा.
उदा., कुंदन – गोंदण – चंदन
उत्तर:
- मिटते – पेटते
- हसते – बसते
- उरास – उदास
- भाषा – आशा
- कळते – लागते
📜 वाचा
आई म्हणते, “माझा छावा,”
बाबांचा मी बोलका रावा.
ताई म्हणते मला राजा,
तिच्याशी खेळताना येते मजा.
आजोबांचा मी गुणांचा ठेवा,
आजी करते माझी वाहवा.
धावून करतो कामे चार,
सर्वांचा मी लाडका फार.